Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelenskyy, deklaroi se negociatat me zyrtarët amerikanë për një kornizë të mundshme që synon t’i japë fund pushtimit pothuajse katërvjeçar të Rusisë ndaj Ukrainës janë pranë finalizimit. Ai tha se propozimet përfundimtare mund të jenë gati brenda pak ditësh dhe se përfaqësues amerikanë pritet t’ia paraqesin planin udhëheqjes ruse, përpara mundësisë së takimeve të tjera në Shtetet e Bashkuara fundjavën e ardhshme.
Duke folur për mediat pas bisedimeve të zhvilluara të hënën në Berlin, Zelenskyy e përshkroi draft-marrëveshjen e diskutuar me Shtetet e Bashkuara si jo të përsosur, por të zbatueshme. Megjithatë, ai theksoi se disa çështje madhore mbeten ende të pazgjidhura — veçanërisht e ardhmja e territoreve ukrainase të pushtuara aktualisht nga forcat ruse.
Përpjekjet diplomatike të udhëhequra nga Uashingtoni duket se po marrin vrull, ndërsa vëmendja tani po zhvendoset drejt Moskës, ku presidenti rus Vladimir Putin mund të kundërshtojë disa elemente të planit të propozuar. Ndër çështjet më delikate janë garancitë e sigurisë pas luftës, të destinuara për të mbrojtur Ukrainën nga agresione të ardhshme.
Pas takimeve në Berlin, Zelenskyy tha se palët janë “shumë pranë” arritjes së një marrëveshjeje për garanci të forta sigurie.
Një zyrtar i lartë nga një vend anëtar i NATO-s, i cili foli në kushte anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së negociatave, tha se korniza e sigurisë do të fokusohet në mbështetjen afatgjatë perëndimore për të siguruar që ushtria ukrainase të mbetet e fortë.
Sipas këtij propozimi, vendet evropiane do të udhëheqin një forcë shumëkombëshe dhe shumëdimensionale — tokësore, detare dhe ajrore — për të forcuar mbrojtjen e Ukrainës, ndërsa Shtetet e Bashkuara do të drejtojnë mekanizmin e monitorimit dhe verifikimit të armëpushimit, me pjesëmarrje ndërkombëtare.
Nga ana tjetër, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, përsëriti të martën se Rusia kërkon një marrëveshje gjithëpërfshirëse dhe afatgjatë për paqen, jo një armëpushim të përkohshëm.
“Nëse Ukraina po kërkon zgjidhje momentale dhe të paqëndrueshme, ne nuk ka gjasa të marrim pjesë,” tha Peskov. Ai shtoi se Moska synon një marrëveshje që i jep fund përfundimisht konfliktit, mbron interesat ruse dhe garanton stabilitet afatgjatë në Evropë.
Zyrtarë amerikanë deklaruan të hënën se Ukraina dhe aleatët evropianë janë dakordësuar për rreth 90% të planit të paqes të hartuar nga Shtetet e Bashkuara. Presidenti amerikan Donald Trump tha se negociatat janë më pranë se kurrë një marrëveshjeje, duke deklaruar: “Mendoj se jemi më afër se kurrë më parë arritjes së paqes.”
Megjithatë, pengesa të mëdha mbeten, veçanërisht sa i përket çështjes së territorit.
Zelenskyy ritheksoi se Ukraina nuk do të pranojë sovranitetin rus mbi asnjë pjesë të rajonit të Donbasit në lindje të vendit, i cili përfshin rajonet e Luhanskut dhe Donetskut. Edhe pse forcat ruse kontrollojnë pjesë të këtyre zonave, Kievi këmbëngul se ato mbeten territor ukrainas. Trump ka sugjeruar më herët se disa lëshime territoriale mund të jenë të pashmangshme.
Zelenskyy tha se negociatorët amerikanë po shqyrtojnë opsione kompromisi, përfshirë krijimin e një “zone të lirë ekonomike” në Donbas, por theksoi se një model i tillë nuk do të nënkuptonte kontroll rus mbi rajonin.
Putin ka kërkuar që komuniteti ndërkombëtar të njohë kontrollin rus mbi zonat e pushtuara në katër rajone të Ukrainës, si dhe mbi Gadishullin e Krimesë, të cilin Rusia e aneksoi në mënyrë të paligjshme në vitin 2014.
Zelenskyy paralajmëroi se nëse Rusia refuzon përpjekjet diplomatike, Ukraina do të kërkojë presion më të madh nga aleatët perëndimorë, përfshirë sanksione më të ashpra dhe rritje të ndihmës ushtarake, si sisteme të avancuara të mbrojtjes ajrore dhe armë me rreze të gjatë veprimi.
Ai theksoi se pozicioni i Ukrainës në negociata buron nga nevoja që Rusia të mbahet përgjegjëse për pushtimin, për viktimat civile dhe për vuajtjet e shkaktuara nga lufta.
Zelenskyy shtoi se Ukraina dhe Shtetet e Bashkuara po përgatisin deri në pesë dokumente të ndara që lidhen me kornizën e paqes, disa prej të cilave janë të fokusuara posaçërisht në çështjet e sigurisë.
Duke reflektuar mbi bisedimet në Berlin, Zelenskyy u shpreh optimist, duke thënë se ato treguan një unitet të fortë mes Ukrainës, Shteteve të Bashkuara dhe partnerëve evropianë.
“Në përgjithësi, atmosfera tregoi unitet,” tha ai. “Kjo ishte vërtet inkurajuese dhe pasqyroi një qëndrim të përbashkët mes SHBA-së, Evropës dhe Ukrainës.”